Jakie normy bezpieczeństwa musi spełniać kask motocyklowy?

Każdy kask motocyklowy sprzedawany w Europie musi spełniać wymagania normy ECE. Od czerwca 2023 r. wszystkie nowe kaski są produkowane według wymagań normy ECE 22.06. Czym różni się ona od ECE 22.05? Jakie są różnice pomiędzy homologacją ECE, a DOT i japońską? Dlaczego warto kupować kask motocyklowy w sprawdzonych sklepach? Zaraz poznasz odpowiedzi na te i inne pytania.

Czym jest norma ECE?

Każdy kask sprzedawany w Europie musi spełniać wymagania normy ECE, które są określane przez regulaminy Komisji Gospodarczej ONZ – UNECE. Wymagania dotyczące bezpieczeństwa kasków motocyklowych określa Regulamin nr 22. Mówiąc prostym językiem, ECE to europejski system potwierdzający, że kask spełnia wymagania bezpieczeństwa dopuszczające go do użytku na drogach.

Jaka norma bezpieczeństwa kasków obowiązuje obecnie?

Od 1 stycznia 2024 r. wszystkie kaski motocyklowe produkowane na rynek europejski muszą spełniać wymagania normy ECE 22.06, która zastąpiła normę ECE 22.05. Określenie nowych wymagań jest podyktowane postępem technologicznym, jaki dokonał się zarówno w produkcji kasków, jak i motocykli. Jednoślady są mocniejsze i szybsze, więc motocykliści potrzebują lepszej ochrony przed uszkodzeniami i urazami.

Co jest badane w ramach normy ECE 22.06?

W ramach normy ECE 22.06 dla kasków motocyklowych badana jest ich odporność na uderzenia liniowe, uderzenia w losowe punkty skorupy, przyspieszenie rotacyjne, uderzenia skośne, a także uderzenia z różnymi typami kowadeł. Testowane są również wizjer i blenda przeciwsłoneczna, zapięcie, sztywność skorupy, wystające elementy i wiele innych. Poniżej prezentujemy najważniejsze wytyczne.

Uderzenie liniowe przy średniej energii:

• kask z głową pomiarową jest zrzucany na kowadło,
• podstawowa prędkość testów zderzeniowych to ok. 7,5 m/s, czyli ok. 27 km/h,
• przeciążenie nie może przekroczyć dopuszczalnego limitu, zwykle podawanego jako 275 g oraz limit HIC dla urazu głowy.

Uderzenie liniowe przy niższej energii:

• kask jest testowany przy mniejszych prędkościach,
• prędkość testowa to ok. 6,0 m/s, czyli ok. 21,6 km/h,
• kask musi ograniczyć przeciążenia również przy niższej energii, a nie tylko przy mocnym uderzeniu.

Uderzenie liniowe przy wyższej energii:

• ECE 22.06 dodaje też scenariusz mocniejszego uderzenia,
• prędkość testowa to ok. 8,2 m/s, czyli ok. 29,5 km/h,
• przeciążenie głowy nadal musi pozostać w limicie normy prędkości 6,0 / 7,5 / 8,2 m/s dla testów uderzeniowych.

Uderzenia w różne punkty skorupy:

• testuje się więcej miejsc niż przy ECE 22.05,
• badane są nie tylko z góry określone punkty, ale też dodatkowe obszary skorupy,
• szczególną uwagę zwraca się m.in. na okolice wlotów wentylacji, krawędzi i miejsc trudniejszych konstrukcyjnie,
• kask musi chronić w szerszym zakresie powierzchni, a nie tylko w określonych wcześniej punktach.

Uderzenie o różne typy kowadeł:

• kask uderza w różne powierzchnie testowe,
• stosuje się m.in. kowadło płaskie oraz kowadło przypominające krawężnik,
• kask nie może przekroczyć limitów przeciążeń niezależnie od typu powierzchni testowej.

Uderzenie skośne:

• kask uderza w pochyloną powierzchnię, zwykle opisywaną jako test na kowadle ustawionym pod kątem ok. 45 stopni,
• prędkość w teście skośnym to ok. 8,0–8,5 m/s, czyli ok. 29–31 km/h,
• kask musi ograniczyć nie tylko przeciążenie liniowe, ale też ruch obrotowy głowy.

Testy uderzenia rotacyjnego:

• podczas uderzenia skośnego mierzy się przyspieszenie rotacyjne,
• szczytowe przyspieszenie rotacyjne nie powinno przekroczyć 10 400 rad/s²,
• to jedna z kluczowych różnic względem ECE 22.05, która nie obejmowała takiego badania w tym zakresie.

Test wizjera na odporność przed uderzeniami:

• wizjer jest ostrzeliwany stalową kulką,
• do testu używana jest kulka stalowa o średnicy 6 mm,
• prędkość uderzenia to 60 m/s, czyli 216 km/h,
• wizjer nie może pęknąć, rozpaść się, odpaść z mocowań ani stworzyć zagrożenia dla oczu i twarzy.

Test jakości optycznej wizjera:

• sprawdza się zniekształcenia obrazu,
• badana jest przejrzystość, refrakcja i jakość widzenia,
• wizjer nie może nadmiernie zniekształcać obrazu ani pogarszać oceny odległości.

Test przepuszczalności światła wizjera:

• sprawdza się, ile światła przepuszcza wizjer,
• w przypadku wizjerów przyciemnianych znaczenie ma minimalna transmisja światła,
• jeśli chodzi o przyciemniane wizjery, to dopuszczalny próg zaciemnienia został obniżony do 35 proc.,
• wizjer musi być zgodny z deklarowanym przeznaczeniem, np. dziennym lub całodziennym.

Test blendy przeciwsłonecznej:

• jeżeli kask ma blendę, jest ona testowana razem z kaskiem,
• sprawdza się jej działanie, pozycję roboczą i wpływ na widoczność,
• pole widzenia przy blendzie jest opisywane jako minimum 105 stopni.

Test pola widzenia:

• sprawdza się widoczność do przodu i na boki,
• ocenie podlegają skorupa, otwór wizjera, wyściółka, wizjer i blenda.

Test paska i zapięcia:

• pasek oraz zapięcie są obciążane dużą siłą,
• sprawdza się, czy pasek nie wydłuża się nadmiernie,
• zapięcie nie może się otworzyć ani uszkodzić.

Test stabilności kasku na głowie:

• kask zakłada się na głowę manekina i próbuje zsunąć dynamicznym obciążeniem,
• badanie symuluje sytuację, w której kask mógłby zostać zerwany z głowy.

Test sztywności skorupy:

• kask jest ściskany z przodu i z tyłu oraz z boków,
• sprawdza się maksymalną deformację i deformację trwałą po odciążeniu,
• w opracowaniach technicznych pojawiają się wartości rzędu 40 mm maksymalnej deformacji i 15 mm deformacji po odciążeniu.

Test wystających elementów:

• sprawdzane są spoilery, wloty powietrza, mechanizmy wizjera, mocowania i inne elementy zewnętrzne,
• ocenia się, czy nie mają ostrych krawędzi i czy nie mogą zaczepić o nawierzchnię.

Test akcesoriów:

• jeżeli producent przewiduje akcesoria, kask bada się z nimi i bez nich,
• badanie dotyczy m.in. dedykowanych interkomów, mocowań, daszków, spoilerów czy elementów dodatkowych.

Test kasków szczękowych:

• kaski szczękowe są badane w konfiguracjach przewidzianych przez producenta,
• jeżeli kask ma oznaczenie P, testowana jest ochrona z zamkniętą szczęką,
• jeżeli ma oznaczenie J, dotyczy konfiguracji otwartej,
• jeżeli ma oznaczenie P/J, może być homologowany do jazdy zarówno w pozycji otwartej, jak i pozycji zamkniętej,

Test części szczękowej:

• przy kaskach integralnych i szczękowych sprawdza się również obszar szczęki,
• kask może być ustawiany tak, by uderzenie działało na dolną część skorupy,
• część szczękowa nie może odkształcić się ani przenieść energii ponad dopuszczalne limity.

Testy w różnych temperaturach:

• kaski przed badaniem są przygotowywane w różnych warunkach,
• obejmuje to m.in. wysoką temperaturę, niską temperaturę i różne poziomy wilgotności,
• celem jest sprawdzenie, czy kask działa nie tylko w temperaturze pokojowej.

Test po ekspozycji na wilgoć:

• kask może być sprawdzany w warunkach podwyższonej wilgotności,
• sprawdza się, czy materiały nie tracą właściwości ochronnych,
• skorupa, EPS, wyściółka i zapięcie muszą zachować funkcję ochronną niezależnie od poziomu wilgoci.

Kontrola zgodności produkcji:

• homologacja nie dotyczy tylko jednej sztuki dostarczonej do testów,
• producent musi utrzymać zgodność seryjnej produkcji z homologowanym wzorem.

Gdzie szukać oznaczeń normy ECE?

Każdy kask spełniający wymagania normy ECE 22.06 musi mieć stosowną informację, która jest umieszczana w formie nalepki na skorupie i metki umieszczonej wewnątrz kasku, którą znajdziesz przy jednym z pasków od zapięcia. Na etykiecie musi być litera „E” w kółku, numer homologacji zaczynający się od „06” oraz numer kraju homologacji i numer identyfikacyjny. Takie oznakowanie chroni konsumentów np. przed podrabianymi produktami.

Czym się różni ECE 22.06 od DOT i normy japońskiej?

W serwisach z ogłoszeniami można spotkać kaski, które spełniają tylko wymagania dla normy DOT albo japońskiej. Możesz je kupić tylko wtedy, kiedy jednocześnie mają też oznaczenia ECE 22.05 lub ECE 22.06. Dlaczego? Choć w przypadku amerykańskiej normy DOT władze federalne określają konkretne wymagania odnośnie bezpieczeństwa kasków, to produkty są testowane wyrywkowo. Producent po prostu przekazuje informacje o konstrukcji kasku, ale wcale nie musi to być zgodne z prawdą i już było kilka afer związanych z homologacją DOT.

W przypadku japońskich norm JIS oraz PSC/SG sytuacja wygląda trochę lepiej. Produkty muszą być testowane, zanim zostaną dopuszczone do sprzedaży na tamtejszym rynku. Jednak nie oznacza to, że są równie bezpieczne i dobre jakościowo, jak kaski z normą ECE 22.06.

Testy SHARP i SNELL – co to jest?

Oprócz oficjalnych obowiązkowych systemów certyfikacji są jeszcze organizacje, które niezależnie badają bezpieczeństwo kasków motocyklowych.

Testy kasków wg standardu SHARP

Pierwsza to brytyjski SHARP, który wystawia kaskom oceny w formie gwiazdek. To skrót od Safety Helmet Assesment and Rating Programme. Producenci traktują go bardzo poważnie, ponieważ motocykliści często sprawdzają, ile gwiazdek otrzymał dany kask w testach SHARP.

Testy kasków wg standardu SNELL

Kolejny program testowy to SNELL. Nazwa pochodzi od nazwiska kierowcy wyścigowego, który w 1957 r. zginął w wyniku wypadku po tym, jak doznał poważnych obrażeń głowy. Tu również kaski są poddawane różnym próbom, ale zamiast oceny po prostu otrzymują certyfikat. To oznacza, że muszą pomyślnie zaliczyć wszystkie testy. Badania przeprowadzane w ramach SNELL uchodzą za trudniejsze do przejścia od tych, jakie stosuje się w przypadku normy ECE. 

Czy kaski z normą ECE 22.05 są niebezpieczne?

Norma ECE 22.06 zapewnia zwiększone bezpieczeństwo dla użytkowników współczesnych motocykli. Wcześniej producenci doskonale wiedzieli, jakie punkty będą sprawdzane podczas testów, dlatego stosowali wzmocnienia tylko w określonych miejscach, żeby spełnić wymagania homologacji. Choć nie oznacza to automatycznie, że kaski z normą ECE 22.05 są niebezpieczne, to jednak bezpieczniejsze będą te z normą ECE 22.06.

Gdzie kupić homologowany kask motocyklowy?

Jeżeli chcesz kupić kask motocyklowy i mieć pewność, że będzie bezpieczny, to postaw na sprawdzonych sprzedawców i dystrybutorów. Na przykład w sklepach RRmoto możesz mieć pewność, że kupujesz legalne, oryginalne i homologowane kaski, które spełniają wymagania normy ECE 22.06.

Unikaj kupowania kasków używanych z niepewną przeszłością oraz podejrzanie tanich kasków, które są sprzedawane w serwisach ogłoszeniowych. Taki zakup to proszenie się o kłopoty.